ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 37

ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನ ಕುಂದಾಪುರದ ಶ್ರೀಧರಣ್ಣಯ್ಯನ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಉಡುಪಿಯ ನಮ್ಮ ಆಫೀಸಿಗೆ ಓಡಾಡಿದೆ. ನನಗೆ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮನಸ್ಸು. ಸಂಜೆ ಆಫೀಸು ಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸತೊಡಗಿದೆ. ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೂರದೂರದ ಊರಿನ ಹುಡುಗರು ಅವರವರೇ ಸೇರಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರೂಮು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೊನೆಗೆ ಒಳಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೆ ಇರಬಹುದು ಅಂತ ಯಾರೋ ಹೇಳಿದರು ಅಂತ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಅದು ಕತ್ತಲೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಮು. ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೇ, ಎದುರೇ ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ, ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆದ ಗಲೀಜು ನೀರು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ರೂಮು ನೋಡಿ, “ಬರುವುದಾದರೆ ನಾಳೆ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬಂದುಬಿಟ್ಟೆ. ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಹುಡುಕಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಶಿರೂರಿನವರೇ ಆದ ಒಬ್ಬರು, ತೆಂಕುಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ತಾಜಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲಿನ ಹಿಂದೆ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಕೇಳುವ ಅಂತ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಚಾರಿಯವರು,  ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, “ನೀವು ಬರುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಹೆಬ್ಬಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು. ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತೀರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಮರುದಿನವೇ ಅಣ್ಣನಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡೆ.

ನಾನು ಅವರ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಇದ್ದೆ. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹೊರಟು ಹೋದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಲಿಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ರೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹಳ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದ ಜನ. ಮಾತೇ ಆಡುವವರಲ್ಲ. ಅವರು ನಾನು ಏಳುವ ಮೊದಲೇ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹೋದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾನು ಮಲಗಿದ ಮೇಲೇ ರೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನನ್ನ ಮತ್ತು ಅವರ ಭೇಟಿ ಯಾವಾಗಾದರೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರಾ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಏನೆಂದರೆ, ರಮೇಶಣ್ಣಯ್ಯನಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಬಿದ್ಕಲ್ ಕಟ್ಟೆ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಬೇಡ. ನನಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಇನ್ನು ನಾನೇ ಕಟ್ಟಿ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಬಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಬಿದ್ಕಲ್ ಕಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಡ್ಡಿ ಸಹಿತ ಆ ಸಾಲವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೀರಿಸಿ ಬಂದೆ. ಮತ್ತು ಅಮ್ಮನು ಹೊತ್ತ ಹರಕೆಯಂತೆ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದೇವರಿಗೆ ಸೀರೆಯ ಹರಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಧನ್ಯನಾದೆ.

 ಆಗಲೇ ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣದ ಶ್ರೀಧರ ಉಡುಪರ ಮಗ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಉಡುಪರು, ಒಮ್ಮೆ ತೆಂಕುಪೇಟೆಯ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ “ಹ್ವಾಯ್, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ನೋಡಿದ ಹಾಗಿತ್ತಲ್ಲ” ಎಂದು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಾನು ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಶೇಟ್ ರ ಜವುಳಿ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಳಿಗೆಯ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಜವುಳಿ ಮಳಿಗೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ಶ್ರೀಧರ ಉಡುಪರ ಜೀನಸಿ ಅಂಗಡಿಯೂ ಇದ್ದು, ಅವರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಅಕ್ಕಿ, ಎಣ್ಣೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆಗ ಈ ಉಡುಪರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರಂತೆ. ಪರಿಚಯವಾದದ್ದೇ “ಹ್ವಾಯ್, ನಮ್ಮ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ಎಲ್ಲಿ ಇರುವುದು? ನಮ್ಮ ರೂಮಿಗೆ ಬರಬಹುದಾ?” ಎಂದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿ, “ನಿಮ್ಮ ರೂಮು ಎಲ್ಲಿ ಇರುವುದು? ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ ಆಮೇಲೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದೆ.

ಮಾರನೇ ದಿವಸವೇ ಹೋಗಿ ವಾದಿರಾಜ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜರಾವ್ ಕಂಪೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅವರ ರೂಮನ್ನು ನೋಡಿ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ, ಅದೇ ವಾರದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನನ್ನ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಿ ಸುರೇಶ ಭಟ್ರು, ಉಡುಪರು ಮತ್ತು ನಾನು. ಅಡುಗೆಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಮು. ಮತ್ತು ಓದಲು,ಬರೆಯಲು ಕುಳಿತುಮಾತಾಡಲು, ಮಲಗಲು ಒಂದು ಹಾಲ್. ಬೇಗನೆ ಅಲ್ಲಿಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಾವಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ. ಚಿಮಣೀ ಎಣ್ಣೆಯ ಸ್ಟೋವ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಂಜಿಮಾಡಿದರೆ ಉಂಡು, ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋದರೆ ಆಯಿತು.  ಅದನ್ನೇ ಬಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅನ್ನ, ಸಾರಿನಪುಡಿ ಜೊತೆಗೆ ಟೊಮೇಟೋ ಹಾಕಿ ಮಾಡಿದ  ಸಾರು ಅಥವ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದ ಸಾಂಬಾರು. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಅನ್ನ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಆಯಿತು. ಗಂಜಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ತುಪ್ಪದ ಊಟ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಒಂದು ಚಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಳಗಡೆ ಒಣಹುಲ್ಲು ಹಾಕಿ ಆ ಅನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮುಚ್ಚಳ ಹಾಕಿ, ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೇರಿದರೆ, ಅನ್ನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಲೂ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.

ನಾನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ ಉಡುಪಿ ಕೆಇಬಿ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತುಂಬಾ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಚ್ ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಮುವ್ವತ್ತು ನಲವತ್ತು ಜನ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಾತಿಯಾದೆವು. ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೌಕರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಮಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ನಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಮುರಳೀಧರ ಪೈಯವರಿದ್ದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಶರಾವೋ ಎನ್ನುವವರಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೆನ್ನೆಯ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಮೀಸೆ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವರು ತುಂಬಾ ಜೋರಿನವರು ಎನ್ನಿಸುವಂತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಪಾಪದವರು. ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು, ಮೂರು ಸಲ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಂತೆ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅವರ ಚೇಂಬರಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲ ಗುಮಾಸ್ತರ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಾವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಎಂದು ಇಣಕಿ ನೋಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ದಿವಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಇದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತಿರಲು ಬೇಸರವಾಗಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವರ ಸೇವಾ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಂದದ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ಕೊಡು ಎಂದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿ ತನ್ಮಯನಾಗಿ ಏನೋ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಸಾಹೇಬರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಮೆಲ್ಲನೇ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಇಣಕಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರು “ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?”. ಎಂದು ಗದರಿಸಿದರು. ನಾನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಗಾಬರಿಯಾಗಿ, ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಅವರ ಮುಖ ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ಮೀಸೆಯೇ ನನಗೆ ಕಂಡುಬಂದು ಹೆದರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಸುಮ್ಮನೇ ಎದ್ದು ನಿಂತೆ. ಅವರು “ಇವತ್ತಿನ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿದ್ದೀರಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು “ಹೌದು” ಎಂದೆ. “ಹಾಗಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೀರಿ” ಎಂದು ಮೀಸೆಯ ಒಳಗೇ ನಕ್ಕು, ಮುಂದೆ ಹೋಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟರು. ನನಗೆ ಹೋದ ಜೀವ ಬಂದಂತಾಯಿತು.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 36

ಕೊನೆಗೆ ಆದದ್ದಾಗಲಿ ಎಂದು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೋಟೋ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪೋಟೋ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಯಾರನ್ನೋ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ತಲುಪಿದೆ. ನನ್ನ ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟುಬೇಗ ಪೋಟೋ ಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಅವರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಬಿಟ್ಟು ಬರಲು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಅಪರಿಚಿತ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಏನೂ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲದೇ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರಿಂದ ಪೋಟೋ ವನ್ನು ಪಡೆದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಂಟಿಸಿದೆ, ಅರ್ಜಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಗುರುತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಊರು. ಎದುರಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲರ ಮುಖವೂ ನನಗೆ ಒಂದೇ ತರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರು ಯಾರು? ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು?. ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಬಿಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಜೀವನದ ಸೋಲು ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಂತೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ತಲುಪಿದೆ.

ಅಲ್ಲಿಯ ಮೂಳೆತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರಿಂದ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳ ಸರತಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಾಯತೊಡಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆಲ್ಲ ದುಗುಡ ತಂಬಿತ್ತು. ಸಾವಿರ ಸಲ ದೇವರನ್ನು, “ಕಾಪಾಡು ನನಗೆ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊಡಿಸು ದೇವರೆ” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ರೋಗಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿದ ಒಬ್ಬರು, ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಒಳಗೆ ಬರಬೇಕೆಂದು ಕೈಮಾಡಿ ಕರೆದರು. ಅವರೇ ನನಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೆಸರು ಡಾಕ್ಟರ್ ಬಿ. ಆರ್. ತಾಹಶೀಲ್ದಾರ್.

ಒಬ್ಬ ಎಕ್ಸಿಡೆಂಟಿನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ರೋಗಿಯ ಕೈಗೆ ಆ ಡಾಕ್ಟರ್ ರವರು ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದವರು ನಾನು ಒಳಗೆ ಬಂದ ಕೋಡಲೇ, “ಬನ್ನಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ? ಎಂದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ನರ್ಸ್ ಎಲ್ಲೋ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿರಬೇಕು. ಆಗಲೆ ಊಟದ ಸಮಯವೂ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದರು. ನಾನು ಆ ರೋಗಿಯ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡೆಜನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ರೋಗಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಿ, ಕೈಯನ್ನು ಸಿಂಕಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ “ನಿಮ್ಮದು, ಏನು ಸಮಸ್ಯೆ?” ಎಂದರು. ನಾನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸಹಿ ಬೇಕಿತ್ತು ಅಂದೆ. ಅವರು “ಓಹೋ, ಸರಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿಯೋ?” ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕಾಲನ್ನೂ ನೋಡಿದರು. “ನೀವು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ನಡೆದಾಡುತ್ತೀರಲ್ಲ. ಡಿಪಿಶಿಯೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಬರೆದು ಕೊಡಲಿ?” ಎಂದು ಅನುಮಾನ ಮಾಡಿದರು. ನನ್ನ ಎಡದ ಕಾಲು ಬಲಗಾಲಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಸಪೂರ ಇದ್ದರೂ, ಊನತೆ ಅಂತ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ “ಇರಲಿ, ನಿಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುವುದಾದರೆ ಆಗಲಿ “ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಹಸ್ತಾಕ್ಷರದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟರು.

ನನಗೆ ಹೋದ ಜೀವ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಆಯಿತು. ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬಂದಿತು. ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಹೇಳಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಏನೂ ತಿನ್ನದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಹಸಿವೆಯಾಗಿ ಸಂಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಹೋಟೇಲಿನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದಷ್ಟು ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿಂದಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಊಟದ ಶಾಸ್ರ್  ಮುಗಿಸಿ ಸೀದಾ ಕೆಇಬಿ ಆಫೀಸಿಗೆ ಓಡಿದೆ. ಆಗಲೇ ಮೂರು ಗಂಟೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಆಗಿತ್ತು. “ಹೋ ಬಂದಿರಾ” ನೀವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಣಿಸಿದ್ದೆವು” ಎಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಗುಮಾಸ್ತರೊಬ್ಬರು ನನ್ನ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಪುನಹ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಆಗಲೇ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ನನ್ನ ವಿವರದ ಫೈಲನ್ನು ಎಟೇಂಡರ್ ಒಬ್ಬರ ಹತ್ತಿರ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ನಡೆಯುವ ಚೇಂಬರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಗ ರಾಮಭದ್ರಯ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಒಬ್ಬರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ವೃತ್ತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು  ನಮ್ಮ ನೇಮಕಾತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಡವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾಲ್ಕಾರು ಮಂದಿಯ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಊಟ ಮಾಡಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಸಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ದ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಶುರುವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ನನ್ನ ಕೆಟಗರಿಯ ನಾಲ್ಕಾರು ಜನ ಅಂಗವಿಕಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಇದ್ದರು.  ನನಗೋ ಎದೆ ಬಡಬಡ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ ನಾನು ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಶನ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಬಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡ ಹಾಕಿ “ನಿಮಗೆ ಏನೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರು? ನೀವು ಏನು ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿರಿ? ಎಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದೆ. ನನಗೆ ಅದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವೂ ಆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂದರ್ಶನವು ಆಗಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಆಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ತಯಾರಿಗಿಂತ ಆ ದಿನದ ಓಡಾಟದಿಂದ ಆದ ತಯಾರಿಯೇ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಆ ದಿನ ಶಾರದೆಯವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ಮರುದಿನ ಸೀದಾ ಶಿರೂರಿಗೆ ಹೋದೆ. ರಾಜನಿಗೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅವನೂ ಕೇಳಿ “ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ” ಎಂದ. ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಅಂತೂ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತಮ್ಮನಂತೆ, ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಉಬ್ಬಸ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಧರಿಸಿದ. ಅದಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದರೆ ಮೇ ತಿಂಗಳು 1986 ರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉಡುಪಿಗೆ  ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಕೆಇಬಿಯಿಂದ ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶದ ಕರೆ ಬಂದಿತು. ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಣಿದಾಡಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದಿನದ ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲ ಪರಿಹಾರವಾಯಿತು ಎಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟೆ. ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕೋಟಕ ಸರ್ಪದಿಂದ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿಕಲಾಂಗನಾದ ನಳನಿಗೆ, ಆ ಊನವೇ ವರವಾಗಿ, ಜೀವನದ ದಾರಿಯಾದಂತೆ, ನನಗೂ ನನ್ನ ಊನತೆಯೇ ನನ್ನ ಅನ್ನಕ್ಕೊಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ನಿಗದಿತ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀಧರ ಅಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಉಡುಪಿಯ ಆಫೀಸಿಗೆ ಬಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಕುಂದಾಪುರದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೊಡ್ಗಿ ಕೌಂಪೌಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಳಗಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಬಿಡಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹೊಳ್ಳರೂ, ಅವರ ಪತ್ನಿಯೂ ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಪರಿಚಯದವರು ಒಬ್ಬರು ಇದ್ದಾರಲ್ಲ ಎಂದು ಖುಷಿಯಾಯಿತು.

ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಹೊಳ್ಳರು  “ಹೋ ದಿನೇಶ, ಏನು? ನೀನಿಲ್ಲಿ. ಎಂದರು.  ನಾನು  ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಅವರು “ಹೋ ಚಾನ್ಸ್ ಹೊಡ್ದ್ಯಲ ಮಾರಾಯ. ಇದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ. ಎಷ್ಟೋ ಜನ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಪಾಸ್ ಆದರೆ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮೋಶನ್ ಇದೆ. ಫ್ರೀ ಲೈಟಿಂಗ್, ರಜಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಕೂಲ ಇದೆ ಎಂದರು. ನನಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಿನ ಅವರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ಹೋಟೇಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ತಿಂಡಿಯೂ ಆಯಿತು. ನನಗೆ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಕುಂದಾಪುರದ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವಾದರೆ, ಪ್ರತೀ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬರಬಹುದಲ್ಲ ಅಂತ ಆಸೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕುಂದಾಪುರದ ಆಫೀಸಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಆಗ ಶ್ರೀಧರಣ್ಣಯ್ಯ “ಉಡುಪಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಜಾಗ. ತುಂಬಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಕುಂದಾಪುರ ಸಧ್ಯ ಬೇಡ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ನೋಡುವ” ಅಂದ. ನಾನು ಒಪ್ಪಿ ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ದಿನ ವರದಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎರಡೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೊಡಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದಲೂ ಕೊಪ್ಪಳ ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಬಂತು. ಕೂಡಲೇ ಆ ಕೆಲಸ ಸಿಗಲು ಕಾರಣರಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ಟರನ್ನೂ ಹೋಗಿ ಕಂಡು, ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿ, “ಏನು ಮಾಡುವುದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು “ಹೋ ಇದು ಊರ್ಮನೆಲ್ಲೇ ಆಯ್ತಲ್ಲ. ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಕೆಲಸ. ಒಳ್ಳೆದಾಯ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ್ ಕೆಲ್ಸಕ್ ಹೋಗ್ಬೇಕಂತೇನ್ ಇಲ್ಲೆ. ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ. ನಿಮಗೆ ಯಾವುದು ಒಳ್ಳೆದೋ, ಹಾಂಗೆ ಮಾಡಿ” ಎಂದರು. ನನ್ನ ಜೊತೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು  “ಇದೇ ಕೆಲಸ ಒಳ್ಳೆಯದು” ಎಂದುದರಿಂದ ,“ನಾನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಇಬಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದೆ” ಎಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೊಡಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಹಾಕಿದೆ.

ಆದರೂ ನನಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಸರಿ ಇದ್ದೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಅಂಗವಿಕಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಾನು ಇಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಇಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದು ಅವರ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವಾಗ, ಅವರೂ ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಸಿದವರಲ್ಲವೇ? ಅನ್ನಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನನ್ನ ಜೀವನ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂದೇ ನಾನು ಇನ್ನು ಅಂಗವಿಕಲ ಎಂಬ ರಿಯಾಯಿತಿಯಿಂದ ಸರಕಾರದಿಂದ ಸಿಗುವ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಮಾಡಿದೆ.  ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು, ಬರೀ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಲಸ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ, ಕೆಇಬಿಯಂತಹ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬರವಣಿಗೆ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಕೆಲಸ ಇರುತ್ತದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾದದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಂತ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಈ ಕೆಇಬಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆಯೆ. ಆಗ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕರೆಂಟ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಚಿಮಣಿಯ ಎಣ್ಣೆಯ ಮಂದಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಕಾಶದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಗಾಢವಾದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನೇ ಕಂಡಿದ್ದ ನನಗೆ, ಹೊರಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬ, ವಯರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದ ನಾನು, ಅಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್, ವಯರ್ ಮತ್ತು ಕಂಬದ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಎಣಿಸಿದ್ದು, ಒಳಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಂತಾಯಿತು. ಅಂತೂ ಆ ಕೆಲಸದಿಂದ ನನಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾಯಿತು. ಅಮ್ಮನ ಮನದ ಹಾರೈಕೆ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಮೊರೆ ಫಲ ನೀಡಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ನಾನು ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೇರಿ ಡಿಪಾರ್ಮೆಂಿಲಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಪದೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಕಛೇರಿಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ಹಾಗೆ ಆಗಿ, ಇಡೀ ನನ್ನ ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಪ್ಪುಚುಕ್ಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿದು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುವಂತಾಯಿತು.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 35

ನಾನು ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರನ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ ತಂದೆ ಐರೋಡಿ ಸದಾನಂದ ಹೆಬ್ಬಾರರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಪುನಹ ಬಂದು, ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಆದ ಕೆಲವು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಆಗ ಬುಧವಾರ ರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತುವರೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಲಂಕಾದಹನದಲ್ಲಿ ಸೀತೆ, ಬಬ್ರುವಾಹನ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ, ಜಾಂಬವತಿ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಾರದ, ರುಕ್ಮಿಣಿಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಚಿತ್ರಸೇನ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬಾರರ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಹೇಳಿದೆ. ಸುರೇಶಣ್ಣಯ್ಯನದ್ದು ಮದ್ದಲೆವಾದನ. ರಾಮಚಂದ್ರ ಐತಾಳರು, ಮಣೂರು ರವಿರಾಜ ಹೊಳ್ಳ, ಕಾಶಿ ಮಯ್ಯ, ಶಿವಾನಂದ ಮಯ್ಯ ಗೋಪಾಲ ಶೆಟ್ಟಿಗಾರ್ ಮೊದಲಾದವರು ನಮ್ಮಸಹ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಸದಾನಂದ ಹೆಬ್ಬಾರರೇ ಪ್ರಸಂಗದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಬರೆದು, ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್ ಆಗಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ನಮಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೊಡುವ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಕೋಟ ಮಣೂರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟ್ರಯಲ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಕೊಟ್ಟು ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಬಹುಷ್ಯ ನಾನು ಶಿರೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಇರಬೇಕು. ಕವಲಾಳಿ ಸದಾನಂದ ವೈದ್ಯರು, ಅವರು ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುವಾಗ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದವರು, ಮತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಒಂದು ವ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ ಅಂತ ಹತ್ತಾರು ಕಡೆ ಹೋಗಿ, ಅವರ ಮುಂದಾಳು ತನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೊಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಆದ ಪ್ರಸಂಗ “ವಿದ್ಯುನ್ಮತಿ ಕಲ್ಯಾಣ”. ನಾನು ಮೊದಲು ಸುಲೋಚನ ಎಂಬ ಕೆಂಪು ಮುಂಡಾಸಿನ ವೇಷ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಗೆ ವೃತ್ತಜ್ವಾಲೆ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಬಣ್ಣದ ವೇಷ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಧರ ಅಣ್ಣಯ್ಯನದ್ದು ಭಾಗವತಿಕೆ. ಹಳ್ಳಾಡಿ ಸುಬ್ರಾಯ ಮಲ್ಯರದ್ದು ಚಂಡೆವಾದನ. ಮದ್ದಲೆಗೆ ಸುರೇಶ ಎನ್ನುವ ನನ್ನ  ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಣ್ಣ. ಆಗ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಇದ್ದವರಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವವರು, ರಾಘವ ಶೆಟ್ಟಿ, ಕಮಲಶಿಲೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್, ಕುಪ್ಪಾರು ರವೀಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೊದಲಾದವರು.

ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ “ಶಂಕರನಾರಾಯಣದ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವುದು ಅಂತ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇವೆ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ಕವ್ಲಾಳಿ ಸದಾನಂದ ವೈದ್ಯರು ನನಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಮೊದಲೊಂದು ನಾಟಕ ನಂತರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಾಡುವುದು ಅಂತ ಮೀಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಸೇರಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆವು. ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನದು ಅಂಬೆ, ಸದಾನಂದ ವೈದ್ಯರ ಭೀಷ್ಮ, ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಸಿದ್ದಾಪುರ ಇವರ ಪರಶುರಾಮ, ಕುಪ್ಪಾರು ರವೀಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟರ ಸಾಲ್ವ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಮೇದುವಾರರಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾಘವ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಎರಡನೆಯ ಭೀಷ್ಮ, ಗಣೇಶ ಭಟ್ ರ ಕೊನೆಯ ಅಂಬೆ ಅಂತ ಆಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀಧರ ಅಣ್ಣಯ್ಯ, ಬಿದ್ಕಲ್ ಕಟ್ಟೆ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಆಚಾರ್ರ ಭಾಗವತಿಕೆ. ಹಳ್ಳಾಡಿ ಸುಬ್ರಾಯ ಮಲ್ಯರ ಚಂಡೆ. ಸುರೇಶಣ್ಣನ ಮದ್ದಲೆವಾದನ. ನಾಲ್ಕಾರು ಟ್ರಯಲ್ ಆಯಿತು.

ಆಟಕ್ಕೆ ಮೂರು ದಿನ ಇದೆ ಎನ್ನುವಾಗ, ನನಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕೆಇಬಿ ಯಿಂದ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂಗೆ ಕರೆ ಬಂತು.. ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೊಂದು ದಾರಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ನನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕು. ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಾಗಿ ಅಂಬೆಯನ್ನು ಗಣೇಶ ಭಟ್ ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿ, ಅಂದೇ ನಾನು ಹೊರಡುವುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಿಚಯದವರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ  ವೆಂಕಟಾಚಲ ಹೊಳ್ಳರು ಎಂಬವರಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರು. ಶ್ರೀಧರಣ್ಣಯ್ಯನ ಮಾವನೂ ಹೌದು. ಅವರು ಮೊದಲು ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ ಸಾಗರದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠದಲ್ಲಿ ಮಠದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಇದ್ದರು. ಬಹಳ ನಿಷ್ಠುರವಾದಿಗಳು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕಚ್ಚೆಪಂಚೆಯನ್ನು ಉಟ್ಟು ಬಿಳಿ ಜುಬ್ಬವನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕರಿಕೋಟು, ತಲೆಗೆ ಕರೀ ಟೊಪ್ಪಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪರಮ ಭಕ್ತರು. ಅವರಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಪರಿಚಿತರಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಆಸೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಬಂದ ವಿಷಯ ಹೇಳಿದೆ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. ಕೊನೆಗೆ “ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಪ್ರಸಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪೋಟೋ ಕೊಟ್ಟು, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಇದೆ. ನಿನ್ನ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತದೆ ಹೋಗು” ಎಂದು ಹರಸಿದರು. ಮತ್ತು “ಕೆಲಸ ಆದರೆ ನನಗೊಂದು ಎಲ್ ಐ ಸಿ. ಯ ಪಾಲಿಸಿ ಕೊಡಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಕೆಲಸ ಆದರೆ ಖಂಡಿತಾ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟದ್ದಾಯಿತು. ಅವರೇ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಮಗಳು ಶಾರದೆಯ ಮನೆಯ ವಿಳಾಸ ಕೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಮರುದಿನ ನಾನು ಸೀದಾ ಶಿವಮೊಗ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ಮಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋದೆ. ಮರುದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆಗೆ ನನ್ನ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಕೆಇಬಿ ಆಫೀಸನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ನನ್ನ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಪ್ರತಿಯನ್ನು ಹಾಜರು ಪಡಿಸಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು.  ನನ್ನ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ನಾನು ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಏನು ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗದೇ ನೋಡುವ ಎಂದು ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಹೋಗಿದ್ದೆ.  ಮೂಲ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಅಲ್ಲಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನನಗೆ ಡಾ. ಭಾಸ್ಕರಾನಂದರು ಕೊಟ್ಟ ನನ್ನ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯ ಪತ್ರ ನೋಡಿ “ಇದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯರಿಂದಲೇ ದೃಢಪತ್ರಿಕೆ ಬೇಕು. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ನನಗೆ ದಿಕ್ಕೇ ತೋರದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಏನು ಮಾಡುವುದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಅರ್ಜಿದಾರರ ದೃಢಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ “ಅಂತದ್ದೇ ಪೋಟೋ ಸಹಿತ ಇರುವ ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯ ದೃಡಪತ್ರಿಕೆ ಆಗಬೇಕು” ಅಂದರು. ನನಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸೀದಾ ಶಾರದೆಯವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, ಅವರ ಗಂಡನವರಲ್ಲಿ “ ಹೀಗೆ ಹೀಗೆ ಆಯಿತು. ಬಂದದ್ದು ದಂಡ ಆಯಿತು. ನಿಮಗೆ ಯಾರದ್ದಾದರೂ ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದವರ ಪರಿಚಯವಿದೆಯೇ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು “ಇಲ್ಲ” ಅಂದರು. ನನಗೆ ಅತೀವ ನಿರಾಶೆಯಾಯಿತು. ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಖಾಲಿಯಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಆಗಲೇ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 34

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯವಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೂಲಿಯವರಿಂದ ಮಾಡಿಸಿ ಕೂಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ಆಗಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೆ. ಆದರೂ ಸುರೇಶಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮೇಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುವು ಇದ್ದಾಗ ಚಂದ್ರ ಭಟ್ರು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸದವರ ಮೇಲೆ ಬಿಡದೇ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಟ್ಟಿಯ ಗೊಬ್ಬರ ಹೊತ್ತು ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಅಗೇಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಕಿತ್ತು ಕಟ್ಟುಮಾಡಿದ ಅಗೆಯನ್ನು ಒಂದು ಗದ್ದೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವುದು, ಬತ್ತ ಒಣಗಿದಾಗ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿ, ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಜಪ್ಪುವುದು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನಾನೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಏನೂ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗಲೂ, ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತಿರಲಾಗದೇ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಭತ್ತದ ಗಿಡದ ಬುಡದ ಭಾಗವನ್ನು ಬಹುಷ್ಯ ಅದಕ್ಕೆ ಕೂಳಿ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಕಿತ್ತು ರಾಶಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟಿಗಳ ಕಾಲಬುಡದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೊಬ್ಬರ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಬ್ಬಸ ಇತ್ತಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿತ್ರಾಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ನನ್ನ ಎಡಕಾಲು ನೋಯಲು ಶುರುವಾಯಿತು. ಕುಂದಾಪುರದ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಅವರು ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದರೂ ಪೋಲಿಯೋ ಆದ ಕಾಲೇ ಆದ್ದರಿಂದ ನಡೆಯಲಾಗದ ಹಾಗೆ ಆದರೆ ಏನು ಮಾಡುವುದು? ಎಂದು ಹೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ಸೀದಾ ಮಣಿಪಾಲಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಓಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರು, “ಅದು ಹಾಗೆಯೇ, ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು, ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಪೂರವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೆದರಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ನನಗೆ ಗಾಬರಿಯಾಯಿತು.

ನನಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರಾನಂದ ಎನ್ನುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಮಿಗಳೊಬ್ಬರು ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಯಾರೋ ಹೇಳಿದ್ದ ನೆನಪಾಯಿತು. ಆಗಲೇ ಅವರ ಎಪಾಯಿಂಟ್ಮೆಂಟ್  ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಭೇಟಿಯಾದೆ. ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಳೆಯ ತಜ್ಞರೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾಲನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಅವರು ನೀವು “ಉಪ್ಪೂರರ ಮಗನೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು” ಎಂದು ನನ್ನ ವಿಷಯ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಏನೂ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ, ಎಂದರಲ್ಲದೇ ಅಪ್ಪಯ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಹಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ ಹೊಗಳಿದರು. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು.  ಮತ್ತು ನೊಂದುಕೊಂಡು, “ಈಗ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವೇ”, ಎಂದರು. ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಉಪಾಯ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಿಮಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಉಂಟಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಂಗವಿಕಲ ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದೋ ಎಂದರು. ಮತ್ತು ಅವರೆ, “ನಿಮಗೆ ನಾನು ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮದು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ನಿಮಗೆ ಉಪಯೋಗ ಆಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಶಿಪಾರಸ್ಸು ಪತ್ರ ಎಂದು ಬೇಕಾದರೆ ತಿಳಿಯಿರಿ” ಎಂದು ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟರು. ಕಾಲ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೆ ತೆರನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿದರೆ, ಕೆಲವರನ್ನು ಕಷ್ಟ ಕೊಟ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತದಂತೆ. ಆ ಕಷ್ಟ ಕಳೆದು ಸುಖ ಬಂದಾಗ ನಮಗೆ ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಮರೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖವಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಿಸುವುದೂ, ಕಷ್ಟವೆಲ್ಲಾ ನನಗೊಬ್ಬನಿಗೇ ಬಂತು ಎನ್ನಿಸುವುದೂ ಸಹಜ. ನನಗೆ ಆದದ್ದೂ ಅದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಗಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು, ಬರೆಯಲು ತೊಡಗಿದಾಗ, ಅದರ ಇಂಚು ಇಂಚು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಾ ಇದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಈಗಲೂ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಜಿನುಗಿದ್ದಿದೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅಂದಿನ ಆ ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲ ಕಳೆದು ನನ್ನ ಕಾಲಮೇಲೆ ನಾನು ನಿಲ್ಲುವ ಹಾಗಾದ ಮೇಲೆ, ಬಂದ ಸುಖದ ಅನುಭವಗಳೇ ನನಗೆ ಅಷ್ಟು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಮಗ ವೆಂಕಟೇಶನೂ ಎಂ. ಎಸ್ಸಿ. ಮಾಡಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನೂ ಮತ್ತು ನಾನು, ಒಮ್ಮೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹೋಗಿ ಬರೆದು ಬಂದೆವು. ಅವನು ಅದರಲ್ಲೇ ಪಾಸ್ ಆಗಿ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂನಲ್ಲೂ ಗೆದ್ದು,  ಅವನಿಗೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಾಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುವಾಗ, ಒಮ್ಮೆ “ಕೆಇಬಿಗೆ ಕಾಲ್ ಫಾರ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾನೂ ಹಾಕುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಹಾಕು” ಎಂದು ಅದರ ವಿವರ, ವಿಳಾಸವನ್ನು ಅವನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಭಾಸ್ಕರಾನಂದರು ಕೊಟ್ಟ ಆ ಪತ್ರವೇ ವರದಾನವಾಯಿತು. ಅದನ್ನೇ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಕೆಇಬಿಯ ಸಹಾಯಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದೆ.

ಇಂತಹ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ನೇಹಿತ, ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರ, ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಒಂದು ಊಟದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ. ಸಿಕ್ಕಿದವ “ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ನಾನು ಹೇಳಿದೆ. ಅವನೂ ಆಗ ಬೈಂದೂರಿನ ಆಚೆ ಶಿರೂರಿನ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತವಾಗಿ “ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಫಾರ್ಮಾ” ಎನ್ನುವ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ. “ಕೆಲಸ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇರಬಹುದಲ್ಲ. ಬಾ” ಅಂದ. ನನಗೆ ಅದೂ ಸರಿಯೆನಿಸಿತು. ಸರಿ, ಮಾರನೇ ದಿವಸವೇ ನನ್ನ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಶಿರೂರಿಗೆ ಹೋದೆ. ಓನರ್ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಖಾಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಮನೆಯು, ನನ್ನ ವಾಸಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಫಿ,ತಿಂಡಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ರಾತ್ರಿ ಊಟ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಬರೆದಿಟ್ಟು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದು. ಹಗಲು ಅವನ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು. ಹೀಗೆಯೇ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಕಳೆಯಿತು.

ನಾನು ಶಿರೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರನ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಕುಂದಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಲಾರಿ ಹತ್ತಿದೆ. ಆಗ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸರ್ವೀಸ್ ಬಸ್ಸುಗಳಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಲಾರಿ ಹತ್ತಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರೂ ಇದ್ದರು. ಅದೂ ಇದೂ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲಿ ಇರುವುದು? ಏನು ಮಾಡುವುದು? ಇತ್ಯಾದಿ ಕೇಳಿದ ಅವರು, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಂದ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯನ್ನು ಮೆಲುಕುಹಾಕಿದರು. ನಾನು, “ಈಚೀಚೆಗೆ ನಾನು ಆಟ ನೋಡುತ್ತಲಿಲ್ಲ” ಎಂದೆ. “ಬಿಡಬಾರದು ಮಾರಾಯ, ನಿಮ್ಮ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ನೀನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು” ಎಂದರು. ನಾನು, “ಅವರೇ ಮೇಳದ ಸುದ್ದಿ ಬೇಡ ಮಕ್ಕಳೇ, ಅದು ಸುಖದ ಬಾಳು ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೆ. ಅದು ಗುರುಗಳ ಕಾಲಕ್ಕಾಯಿತು. ಈಗ ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡು, ನನಗೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಬಂದಿದೆ. ವಿಮಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿಯಾಯಿತು. ನೀವು ಓದಿದ ಮಕ್ಕಳು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸತೇನನ್ನಾದರೂ ಕೊಡಬೇಕು. ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದರು. ನಾನು ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅವರು ಅಳವಡಿಸಿದ ಕಲಾವತಿ, ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ, ಷಣ್ಮುಖಪ್ರಿಯ ಮುಂತಾದ ರಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಹಳೆಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೆರಡು ರಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಯೇ ತೋರಿಸಿದರು. ಕುಂದಾಪುರ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಲಾರಿಯಿಂದ ಇಳಿದೆ.

ನನಗೆ ಕೆಇಬಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ,  ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವಡರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಮಿತ್ರ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರು. ನಾನು ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು, ಮಾತಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಎಂದು ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ, ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಿಕ್ಕಿದರು. ಆಗಲೂ ಅವರು “ನೀನು ಭಾಗವತಿಕೆ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಬೇಕಾದ್ರೆ ನಾನೇ ಹೇಳಿ ಕೊಡ್ತೆ. ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಬಾ. ಈ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಎಂತಕ್ಕೆ” ಎಂದರು. ನಾನು ಮುಖ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿ “ನನ್ನ ಇಳಿಸ್ವರ ಭಾಗವತಿಕೆಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಇರುವಾಗಲೇ ಒಮ್ಮೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಬೇಕು ಅಂತ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಮರ್ರೆ. ಈಗ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಕ್ಕಿಯಾಯಿತಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವುದುಂಟೇ? ಎಂದೆ. ಅವರು “ಮತ್ತೆಂತ ಇಲ್ಯಾ? ಸ್ವರ ಏರಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಭಾಗವತರಾತ್ರಾ? ಇಳೀ ಸ್ವರದಲ್ಲೂ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಒಳ್ಳೇ ರೀತಿ ಪದ್ಯ ಹೇಳುಕಾತ್ತು. ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತಿಕೆ ಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ”. ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ “ಮಾರಾಯಾ ನನಗೂ ಒಂದು ಆಸೆ ಇತ್ತು. ನಾನು, ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದ, ಬಾಳು ಕೊಟ್ಟ ಗುರುಗಳ ಮಗನಿಗೆ ಭಾಗವತಿಕೆ ಕಲಿಸಿ, ನನ್ನ ಗುರು ಋಣ ತೀರಿಸಬೇಕು ಅಂತ” ಎಂದು ನಗಾಡಿದರು.  ನಾನೂ “ಬೇಡ ಮಹರಾಯರೆ, ಅದು ನಿಮಗೆ ಆಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟೆ. ಅವರು ಅಂದು ಅದನ್ನು ಸೀರಿಯಸ್ಸಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೋ, ತಮಾಷೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.  ಅಂತೂ ನಾನು ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಭಾಗವತಿಕೆ ಕಲಿಯಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ನಷ್ಟವಾಯಿತೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕಂತೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು ಬಿಡಿ.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 33

ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಏಳು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ರ ಮನೆಗೆ ಹೋದೆ. ಆಗ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಶಾಸಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚೇಕೆ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಲೇ, ಅವರನ್ನು ಕಾಣಲು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅವರಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಜಾಗದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅಂತ ಹತ್ತಾರು ಮಂದಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವರ ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಫಿಯೂ ಬಂತು. ಟವೆಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಮುಖವರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಲುಂಗಿ ಬನಿಯನ್ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದ ಶೆಟ್ರು, ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಾತಾಡಿಸಿದರು, ಕೊನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ “ಹೋ ಉಪ್ಪೂರ್ರೆ, ನೀವೂ ಬಂದಿರ್ಯಾ? ನಾನ್ ಅವ್ರಿಗ್ ಪೋನ್ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದಿ. ಒಂದ್ಸಲ ಹೋಯಿ ಬಪ್ಪ. ನಾಳೆ ನಾಡದಾಂಗ್ ಬನ್ನಿ” ಅಂದರು. ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋದೆ. ಅವರು “ಹೋ ಇವತ್ ಆಯ್ಲಿಲ್ಲೆ ಮರಾಯ್ರೆ. ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಕೆಲ್ಸ ಬಂತ್. ನಾಳಿಗ್ ಹೋಪ”. ಅಂದ್ರು. ಮತ್ತೆ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರ್. ಅವರು ಬಿಜಿ. “ಹೋ ನಿಮ್ಮನ್ ಕಂಡ್ರೆ ನಂಗೇ ಬೇಜಾರಾತ್ ಮರ್ರೆ. ಇವತ್ ಬೇಡ. ನಾಳಿಗ್ ಖಂಡಿತಾ”. ಎನ್ನುವರು. ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಹೋದಾಗ, ನಾವು ಹೋಗ ಬೇಕಾದವರ ಮನೆಗೆ, ಪೋನ್ ಮಾಡಿದರು. “ಅವರು ಇವತ್ ಊರಲ್ ಇಲ್ಲೆ ಅಂಬ್ರು. ನಾಳೆ ಕಾಂಬ” ಅನ್ನುವರು. ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹತ್ತಾರು ಮಂದಿ, ಅವರ ಸಹಾಯ ಬೇಡಿಬಂದವರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ. ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ರೆ ನನಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಆಗಲೇ ಶುರುವಾದ ಉಬ್ಬಸ ಕಾಯಿಲೆ ಬೇರೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿಂತೆಯೇ ಎಚ್ಚರಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿ, ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೇ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುಳಿತೇ ಬೆಳಗು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಮ್ಮನೂ ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿ ಬಂದು ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಾನು ಅದೇ ಒದ್ದಾಟದಲ್ಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಅವಳೂ ಕೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಮದ್ದೂ ಮಾಡಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತೀ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಲಾಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ರ ಮನೆಯ ದರ್ಶನ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನಗೇ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೇ ಒಂದೂ ಒಂದುವರೆ ತಿಂಗಳೇ ಕಳೆದಿರಬೇಕು. ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಕಾರ್ಡ್ ಬಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ದಿನವೂ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಯಿತು. ಶೆಟ್ರು ಬಿಜಿ. “ಹೆದರಬೇಡಿ ಉಪ್ಪೂರ್ರೆ, ಎಲ್ಲ ಮಾಡ್ವ” ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ಬೇರೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನನಗೆ ಆತಂಕ.

 ಅಂತೂ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂಗೆ ಇನ್ನು ಎರಡು ದಿನ ಇದೆ ಎನ್ನುವಾಗ, ಅವರ ಬೈಕಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು, ಶಿರಿಯಾರದ ಹತ್ತಿರ ಒಳರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಫರ್ಲಾಂಗ್ ದೂರ ಹೋಗಿ, ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯರ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿ “ಇವರಿಗೆ ನೀವೊಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೇಬೇಕು” ಎಂದು ನನ್ನ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು. ಆ ವೃದ್ಧರು ಒಪ್ಪಿ, ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. “ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಒಂದು ಎಲ್.ಐ.ಸಿ. ಪಾಲಿಸಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು” ಅಂದರು. ಅಷ್ಟೇ ಬೇಡಿಕೆ. “ಅದು ಅಡ್ಡಿಲ್ಲಪ್ಪ. ನಾನು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕೊಡ್ತೇ” ಎಂದು ಶೆಟ್ರೇ ಹೇಳಿಯಾಯಿತು. ನಾನೂ ಒಪ್ಪಿದೆ.

ಅಂತೂ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ನ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಚಯರ್ ಮೆನ್ ರ ಮನೆ ಹುಡುಕಿ, ಅವರಿಗೆ ಆ ಪತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆ. ಅವರು, “ಮರುದಿನ ಬಂದು ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಗೆ ಹಾಜರಾಗಿ. ಮತ್ತೆ ನೋಡುವ”. ಅಂತ ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಮರುದಿನ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಗೆ ಹಾಜರಾದೆ. ಸುಮಾರಾಗಿ ಆಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ, ಹತ್ತಿರವೇ ಇರುವ ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿದೆ. ಮರುದಿನವೇ ಶೆಟ್ರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, “ಹೀಗೆ ಹೀಗೆ ಆಯಿತು” ಅಂದೆ. ಅವರು. “ಹೆದರಬೇಡಿ ಉಪ್ಪೂರ್ರೆ, ನಾನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡ್ತೇ. ದೇವರು ಒಳ್ಳೇದು ಮಾಡ್ತಾ”. ಅಂದರು.

ವರದಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಅದು. ನಾನು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಳದ ತಿರುಗಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಿಚಯವಿದ್ದ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆ.ಎಮ್. ಉಡುಪರು ಆಗ ಮಣಿಪಾಲದಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮನೆಗೂ ಹೋಗಿ ಬಂದೆ. “ನಾನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಆಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು  “ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿ ನನಗೆ ಕೆಲಸಕೊಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?” ಎಂದು ಅವರನ್ನೂ ಕೇಳಿಕೊಂಡೆ. ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಎಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದರೂ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಆಯ್ಕೆಯಾದವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವೈಟಿಂಗ್ ಲೀಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟ ಕೈಕೊಟ್ಟಿತು.

ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಹೀಗೆ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕ ಬಂದ. ನೋಡಲು ಗಟ್ಟಿ ಮುಟ್ಟಗಿದ್ದ. ಏನಾದರೂ ಕೊಡಿ ಸ್ವಾಮೀ ಅಂದ. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ನನಗೆ, “ಇಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಇದ್ದವರು, ದುಡಿದು ತಿನ್ನಬಾರದೇ?” ಅನ್ನಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. “ನೋಡಪ್ಪ ನಾನೂ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲದ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ನನ್ನ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿದಾದರೂ ತಿನ್ನಬಾರದೇ?”. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು “ನಿಮಗಾದರೆ ಆಸ್ತಿ ಇದೆ, ಮನೆ ಇದೆ. ನನಗೆ ಏನಿದೆ?. ಅಲ್ಲದೇ ಗುರುತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಯಾರು ಕೆಲಸ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ” ಅಂದ. ನನಗೂ ಕೆಣಕಿದಂತಾಯಿತು. ನಾನು, “ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಕೆಲಸ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಇವತ್ತು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡು. ಸಂಜೆ ನಿನಗೆ ಮುವ್ವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ” ಅಂದೆ. ಅವನು ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಮಾನಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಯೇ ಬಿಟ್ಟ.

ನಾನು ಅಂತಹ ಮೈಗಳ್ಳರ ವಿಷಯ ತಿಳಿದವನಾಗಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅವನು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ.  ಅಮ್ಮ, “ನಿಂಗ್ ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲ, ಸುಮ್ನೇ ಎಂಟಾಣೆ ಕೊಟ್ಟು ಕಳಿಸೂಕಾಗ್ದಾ?” ಅಂದಳು. ಅವನು ನಿಂತೇ ಇದ್ದ. ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಹಾರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಒಂದು ಕಡೆ ತೋರಿಸಿ, “ಅಲ್ಲಿಂದ ನಮ್ಮ ಬಾವಿಯ ವರೆಗೆ ಒಂದು ತೋಡು ಮಾಡು ನೋಡುವ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅವನೇನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತೆ. ಅವನು ಹೇಳದೇ ಕೇಳದೇ ಓಡಿಹೋದರೆ ನಮ್ಮ ಹಾರೆಯೂ ಹೋಗುತ್ತದಲ್ಲ. ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ, ಇದು ನನ್ನಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಾರೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಸುಟು ಹೊರಟೇ ಹೋದ. ನಾನು “ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿ? ಬಾ ಮಾರಾಯಾ” ಎಂದು ಕರೆದರೂ ಅವನು ವಾಪಾಸು ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ನಕ್ಕು, ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅಮ್ಮನಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅವಳು, “ನಿಂಗ್ ಮರುಳು, ಅವ್ರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮಾ ಮಾಡೂಕಾತ್ತಾ? ಊರು ಉದ್ದಾರ ಮಾಡೂಕೆ ಹೋದ್ರೆ ಮತ್ತೆಂತ ಆತ್?“ ಎಂದು  ನಗಾಡಿದಳು.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 32

ಹಾಲಾಡಿ ಪೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ರು ಎಂಬವರು ಸಿಕ್ಕಿದರು. “ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ? ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಮಾತಿಗೆ ತೊಡಗಿದ ಅವರು, ಆ ವರ್ಷ ಹಾಲಾಡಿ ಮರ್ಲಚಿಕ್ಕು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮುಕ್ತೇಸರರಾಗಿದ್ದರೆಂದೂ, ಹಾಲಾಡಿ ಮೇಳವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, “ಉಪ್ಪೂರ್ರೆ, ನಂಗೊಂದು ಒಳ್ಳೆ ಹೊಸ ಪ್ರಸಂಗ ಬರ್ದು ಕೊಡಿ ಕಾಂಬ. ಒಳ್ಳೆ ರೈಸಕ್ ಕಾಣಿ” ಅಂದರು. ನಾನು, “ನಾವು ಬರ್ದದ್ದೆಲ್ಲ ಈಗಿನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆತಿಲ್ಲೆ ಮರ್ರೆ” ಅಂದರೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಮಾರ್ವಿ ವಾದಿರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾರರು ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟ “ಹಾಲಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ” ಪ್ರಸಂಗ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ. ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹರಕೆ ಬಯಲಾಟಕ್ಕೆ ಅದೇ ಪ್ರಸಂಗವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದೂ ಹೊಗಳಿದರು. ಸರಿ ನಾನು ನೋಡುವ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮನೆಗೆ ಬಂದವನೇ, ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆಯನ್ನು ಹೆಣೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಯಕ್ಷಗಾನದ ರಾಗಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಪದ್ಯ ಬರೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದ, ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಆಂಶಗಳಿಗೇನೂ ಕೊರತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಒಂದು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ನನ್ನ “ಮೋಹನ ಕಲ್ಯಾಣಿ “ ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಅದರ ಮೂರು ಪ್ರತಿ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಹಾಲಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ರನ್ನು ಕಂಡು, ಮುಟ್ಟಿಸಿ, “ಟ್ರಯಲ್ ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿ. ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದೆ.

ಆದರೆ ಅವರು ಅದಾಗಿ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ, ”ಬನ್ನಿ ಉಪ್ಪೂರರೇ, ಇವತ್ತು  ಹಾಲಾಡಿ ಮುಂಡುಕೋಡಿನ ಹತ್ರ ನಿಮ್ದೇ ಪ್ರಸಂಗ. ಎಲ್ಲಾ ತಯಾರಿ ಅವರೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಂಬ್ರು. ನೀವು ಬಂದ್ರ್ ಸಾಕು” ಅಂದರು. ನಾನು “ಆಯ್ತು” ಎಂದು ನನ್ನದೇನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು, ಆ ದಿನ ಏಳು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಹೋಗಿ ಚೌಕಿಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೆ. ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಿಸುವವರಿಲ್ಲ. ಗುರುತಿದ್ದವರೂ “ನಮಸ್ಕಾರ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ಇವತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಂಗವಂಬ್ರಲೆ” ಎಂದು ನಕ್ಕು ಮಾತಾಡಿಸಿ ಹೋದರು. ಪ್ರಸಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದಾಗಲೀ, “ಹೇಗೆ? ಏನು?” ಎಂದು ಕೇಳುವುದಾಗಲೀ, ಯಾರೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಾನು “ಹೋ, ಅವರೇ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು” ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತೆ.

ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಬಾಲಗೋಪಾಲ. ಪೀಠಿಕೆ ಸ್ತ್ರೀವೇಷ,  ಮುಗಿದು ಒಡ್ಡೋಲಗ ಶುರುವಾಯಿತು. ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಬಂದ ಮೊದಲ ಭಾಗವತರು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ನೋಡಿದರೆ ನಾನು ಬರೆದ ಪದ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ಬೇರೆ ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನಗೆ ಯೋಚನೆಯಾಯಿತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತಲ್ಲಿಂದ ಎದ್ದು, ಭಾಗವತರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ನೋಡಿದೆ. ಪ್ರಸಂಗ ಪುಸ್ತಕ ನನ್ನದೆ. ಕೊನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ ಅವರು “ಮೊದಲ ಒಡ್ಡೋಲಗಕ್ಕೆ ಯಾವ ಪದ್ಯ,ಯಾವ್ದಾದ್ರೂ ಆತ್ತೆ” ಅಂತ ನಗಾಡಿ. “ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯ ಇದರದ್ದೇ ಹೇಳೂದ್” ಅಂದರು. ನಾನು ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯ ಅದರದ್ದೇ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಂಗ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪದ್ಯದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹುಡುಕಿ, ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ನನಗೆ ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. “ಒಮ್ಮೆಯೂ ಓದಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೇ?” ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಜೋರಾಗಿಯೇ ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ನಕ್ಕು “ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಸಂಗ ಪುಸ್ತಕ ಭಾಗವತರ ಹತ್ರವೇ ಇತ್ತು. ಇವತ್ತು ಬೆಳಗಾತ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕರೆದು, ಕತೆ ಹೀಗೆ ಹೀಗೆ ಎಂದದ್ದೇ ಸೈ” ಎಂದರು. ನಾನು “ಹಾಗಾದರೆ ಭಾಗವತರನ್ನು ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ” ಅಂದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ್ಯವನ್ನೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಆಗಲೇ ಯಾರೋ ಭಾಗವತರಿಗೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿರಬೇಕು. ಅವರು ಮುಂಡಾಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದರು. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನವರು. ಗೌಡರು. ಅವರ ಹೆಸರೂ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವರ ಕಂಚಿನ ಕಂಠ. ಯಾವ ಯಾವ ಪದ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು? ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಾಗ ಬಳಸುವುದು ಎಂದು, ಅವರು ಗುರುತನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಮಾತಾಡುವಾಗ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯ ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ? ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರು ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು? ಎಂದು ನನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರು. ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಾದರೂ ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯವರೇ ಇದ್ದರು. ನರಾಡಿ ಭೋಜ ಶೆಟ್ಟಿ, ಹಳ್ಳಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ, ಬೇಳಂಜೆ ಸುಂದರ ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಬರೀ ಗಡಿಬಿಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಚೆ ಈಚೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು.

 ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಆಡುವಾಗಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಆಟ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವವ ನಾನು. ಹಿಂದೆ ಶಂಭು ಹೆಗಡೆಯವರು, ವಾಸುದೇವ ಸಾಮಗರಂತವರನ್ನು, ಹಾಗೆ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ  ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆರೆದು, ಪದ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು, “ಈ ಪದ್ಯಕ್ಕ್ ನಾನು ಹೀಂಗೆ ಅರ್ಥ ಹೇಳ್ತೆ. ನೀನು ಹೀಂಗೆ ಹೇಳು” ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕೇಳಿದವವನು. ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು, ಇದು ಬೇಡ, ಇದು ಹೇಳಿ, ಎಂದು ನಾನೇ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂತೂ ಬೆಳಗಿನವರೆಗೂ  ನನ್ನ ಒದ್ದಾಟದಲ್ಲಿ “ಆಟ ಆಯಿತು”.

ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಯಿತು. ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಕಲಾವಿದರು “ಹೇಗಾಯಿತು?” ಎಂದು ಕೇಳಲು ಬಂದು, ನನ್ನಿಂದ ಬೈಸಿಕೊಂಡರು. ಮತ್ತು ಕೆಲವರು “ಅದು ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಲ್ದಾ” ಎರಡು, ಮೂರು ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸಮ ಆಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ನನಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದರು. ಮುಂದೆ ಒಂದು ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಆಯಿತೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ನೋಡಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಆ ಪ್ರಸಂಗ ಮೂಲೆಗೆ ಹೋಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಸ್ಯ, ಲಘು ದೃಶ್ಯಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪದ್ಯಗಳೂ ಉದ್ದುದ್ದ ಇದ್ದು, ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಅವರಿಗೆ ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. “ಆ ಪ್ರಸಂಗದ ಪದ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಿಡ್ಕ್ ಮರ್ರೆ,” ಅಂದರಂದೂ ಕೇಳಿದೆ. ಆದರೂ ಒಮ್ಮೆಮ್ಮೆ ಅವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಒಂದು ವೇಷಮಾಡಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಆಡಬೇಕು ಎಂದು  ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೇ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು, ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಆಗ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು, “ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದರಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಪಾಡು ಕಷ್ಟ. ದುಡಿಮೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. “ಮಕ್ಳೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಓದಿ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರಯುತರಾಗಿ ಬಾಳಿದರೆ ಸಾಕು” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯ ಸಾಲದಾಯಿತು. ನನ್ನೆದುರೇ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ನನಗೆ, ಒಮ್ಮೆ ಹೋಗಿ ಜಯಿಸಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮೂಲೆಗೆ ಬಿದ್ದೇನು ಎಂದು ಭಯವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಒಮ್ಮೆ, ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು, “ನಾನು ಉಪ್ಪೂರರ ಮಗ, ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಣಿತ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು, ನಿಮ್ಮ ಯಕ್ಷರಂಗದ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅವರಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಉತ್ತರ ಬಂತು, “ತಾನು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಾಕುತ್ತಲಿಲ್ಲ. ನೀವು ಕು.ಶಿ. ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ಟರನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು” ಎಂದು. ಆದರೆ ನಾನು ಅದೇಕೋ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ.

 ಏನಾದರೂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೇ ನನ್ನ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಓದುವಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸು  ಕೊಟ್ಟು ಓದಿದ್ದರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರದಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂತ ಕೆಲವು ರಿಟರ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕೊಡಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾಗಿ ಖುಷಿಯಾಯಿತು. ವರದಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯಲ್ಲೂ ಪಾಸು. ಆದರೆ ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂ ಎದುರಿಸಿ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲು ಪ್ರಭಾವ ಇಲ್ಲದೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುವವರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಹಾಲಾಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ರು ಸಿಕ್ಕಿ, ನೀವ್ ಉಪ್ಪೂರ್ರ ಮಗ ಅಲ್ದಾ ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ರಿ? ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ,  ನನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೊಡಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಚಯರ್ ಮ್ಯಾನ್ ರ ಸಂಬಂಧಿಕರೊಬ್ಬರ ಪರಿಚಯ ಇದೆಯೆಂದೂ. ತಾನು ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದು ಅವರಿಂದ ಪತ್ರ ಕೊಡಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು. ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಭರವಸೆ  ಸಾಕಾಯಿತು.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ದಿನೇಶ ಉಪ್ಪೂರ:

*ನನ್ನೊಳಗೆ*

ಭಾಗ 31

ಆಗ ಪೇಪರ್ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀದಿನ ಸಂಜೆ, ಹಾಲಾಡಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಗೋಳಿಯವರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಅವರು ತರಿಸುವ ಉದಯವಾಣಿ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. “ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಹೊಂದುವ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಪ್ಪದೇ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಂತ ಹೋಗಿಯೂ ಬಂದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಸಕಲೇಶಪುರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೋ ಕಂಪೆನಿಯ ಲ್ಯಾಬ್ ಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಚಿಕ್ಕಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಇಳಿದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಸ್ ಹತ್ತುವಾಗ ಆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಣಿಸೇಮಕ್ಕಿಯವರೊಬ್ಬರ ಪರಿಚಯವಾಗಿ, ಅವರ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರುದಿನ ಬಂದಿದ್ದೆ.  ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಳಿಕೆಯ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಟ್ಯೂಟರ್ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಒಂದು ದಿನ ಇದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಕರೆ ಬಂದರೂ ಅವರು ಕೊಡುವ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟುದೂರ ಹೋಗಿ ಉಳಿಯುವ ಧೈರ್ಯ ಸಾಲದೇ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಿರಾಶೆಯಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ತೋಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹುಣಿಸೇಮರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಅಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆ, ಇಷ್ಟರ ಒಳಗೆ ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಂತ ಸಾವಿರ ಸಲ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ  ಇದ್ದ ಮಾತು ಪದೇ ಪದೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಜಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಸೋಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಚಿಕೆಯೇನು? ನಾವು ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ನಾಲ್ಕಾದರೆ, ಅಳಿದುಹೋಗುವುದು ಒಂಬೈನೂರ ತೊಂಬತ್ತಾರು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೇ ಸೋತರೆ ಅದು ಸೋಲು. ಹೋರಾಡಿ ಸೋತರೆ ಅದು ಸೋಲಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವಮಾನವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ತಾವು ಬಯಸಿದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೇಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲದೇ ಬದುಕಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರ ಪಕ್ಷ ನಮ್ಮದು. ಎಂದು ನನಗೆ ನಾನೇ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಹಾಲಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೇಪರ್ ಓದಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ, ಜೈರಾಮ ಹಾಲಂಬಿ ಎನ್ನುವವರು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವರು, “ಹಾಲಾಡಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಖಾಯಂ ಪೂಜೆಯವರಿಲ್ಲದೇ ಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಊರಿನ ಕೆಲವು ಯುವಕರು ಸೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಳಿರು ತೋರಣ ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿಯಂತಲ್ಲ ನೀನೂ ಬಾ”. ಎಂದು ಕರೆದರು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೋದವನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಹಾಲಾಡಿ ಪೇಟೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ ದವರೆಗೆ ಇರುವ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಸರಿಪಡಿಸಿದೆವು. ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಯಣಿಮರದ ಗೆಲ್ಲು ಹುಗಿದು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣ ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾದದ್ದಾಯಿತು. ಶೃಂಗೇರಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನಿಶ್ಚಿತ ದಿನದಂದು ಆಗಮಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ, ಊರವರು ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕೆಂದೂ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದ್ದು ನಾವೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಓಡಾಡಿದ ನೆನಪು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳಾದ ತಟ್ಟುವಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ ಜೋಯಿಸರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಲೂ ಒಪ್ಪಿದರು. ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಟಿತವಾದರೂ, ತುಂಬಾ ವರ್ಷದ ನಂತರ  ಈಗ ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವೂ ಆಯಿತು.

ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಗೋರಾಜಿ ಪ್ರಭಾಕರ ಹಾಲಂಬಿಯವರ ಮಗ ಉದಯ ಹಾಲಂಬಿ ಎನ್ನುವವನು, ಒಮ್ಮೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ, “ಹಾಯ್ಕಾಡಿ ಶಾಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಾವೊಂದು ನಾಟಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀನೂ ಪಾರ್ಟು ಮಾಡು” ಅಂದ. ಆಗ ಅವನ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನ ಅಣ್ಣ ರವಿ, ಮತ್ತು ಅರುಣ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದಿನೇಶ ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು ಯುವಕರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ನಾಟಕ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪ್ರಭಾಕರ ಹಾಲಂಬಿಯವರನ್ನು ನಾವು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಬಲ್ಲವರು. ಮೊದಲು ಕಂಪೆನಿಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಬಾರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಟಕದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಠ. ನಾವು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರಭಾಕರ ಹಾಲಂಬಿಯವರ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಬೆರೆತು, ಆಟವಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಮರುದಿನ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಾಟಕದ ಹುಚ್ಚು ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಬಳುವಳಿ.

ನಾನು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವೇಷ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇದೊಂದು ಅನುಭವವಾಯಿತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದೆ. “ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗದ ಕೈ” ಎನ್ನುವ ನಾಟಕ ಅದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಕಲೆಯಿದ್ದು ಕುರೂಪಿಯಾದ, ಒಬ್ಬ ದುರಂತ ಕಥಾನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರ ನನ್ನದು. ಇಡೀ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಕಷ್ಟ ಪಡುವುದು, ಅಳುವ ಡೈಲಾಗ್ ಗಳೇ ಇರುವುದು. ಕೆಲವು ಟ್ರಯಲ್ ಗಳ ನಂತರ ನಾಟಕದ ದಿನ ಬಂತು.

ನಾಟಕದ ದಿನ ಕೆಲವರು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಾಯಿಪಾಠ ಕಲಿಯದಿದ್ದುದರಿಂದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಮಾಡುವವರು ಒಬ್ಬರಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಮುಗಿದು, ಪಾತ್ರಗಳು ರಂಗದಿಂದ ಒಳಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ, ಮುಂದಿನ ದೃಶ್ಯ ಯಾವುದು? ಎಂದು ನಮಗೆ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹಿಡಿದು ನೋಡಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರೂ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಕೇಳದೇ, ಅವರದೇ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಏನೋ ಹೇಳಿ, ಇವರಿಗೆ ಆ ಡೈಲಾಗ್ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದೇ ಗೊಂದಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಮಾಡುವವರು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ್ದು? ಅಂತ ಹೇಳಿ, ಮುಂದೆ ಸರಿ ಮಾಡಬೇಕು, ತಾನು ಈ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಜಾಗ್ರತೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ಇರುವಾಗ, ಮುಂದಿನ ದೃಶ್ಯ ಯಾವುದು? ಅದಕ್ಕೆ ಯಾರು ಯಾರು ಹೋಗಬೇಕು? ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೊದಲೇ, ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ದೃಶ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸ್ಟೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ. ಆದರೆ ಅದು ನನ್ನ ದೃಶ್ಯ ಹೌದಾಗಿದ್ದರೂ ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮುಂದಿನ ದೃಶ್ಯದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅದು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ದೃಶ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎದುರು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ನನಗೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾದರೂ ಏನೂ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೇನಾಗುತ್ತದೋ ಎಂದು ಗಾಬರಿಯಾಯಿತು. ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನಾಟಕ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು? ಅಂತ ತಿಳಿಯದೇ ಗಡಿಬಿಡಿಯಾಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎದುರು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಿಗೂ ಅದನ್ನು ಯಾರೋ ಹೇಳಿರಬೇಕು. ನಾನು ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ, ಅವರು “ಏನ್ ಮಾಡಿದ್ರಿ ಮರ್ರೆ? ನೀವು ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಹಾರ್ಸಿ ಬಿಟ್ರ್ಯಲೆ. ಇನ್ನೆಂತ ಮಾಡೂದ್? ನಾಟ್ಕ ಬಿದ್ದೇ ಹೋಯ್ತ್” ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆದರಿಸಿದರು. ನಾನು “ಹೋದದ್ದು ಹೋಗಲಿ ಮರ್ರೆ. ಮುಂದಿನದ್ದು ಮಾಡುವ” ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗದಿದ್ದುದು ಪುಣ್ಯ. ಅಂತೂ ನಾಟಕ ಮುಗಿಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ನಾಟಕ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಯಿತು ಅನ್ನುವವರೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಏನೇನೂ ಸಮಾಧಾನವಾಗಲಿಲ್ಲ.

 (ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)